تهرن
كارگردان:محمود استاد محمد
عكس:رضا معطریان
| "تهرن" مشروطه را در قالب پدیدهای تاریخی بررسی میکند | |
| کارگردان نمایش "تهرن" در نشست نقد و بررسی این نمایش در خبرگزاری مهر هدف از اجرای "تهرن" را نشان دادن مسئله مشروطه به عنوان پدیده مستند تاریخی و تلفیق آن با فضایی افسانهای عنوان کرد. | |
|
به گزارش خبرنگار مهر، محمود استادمحمد در این نشست درباره شیوه اجرایی آثار خود گفت: "کوشش میکنم درگیر شیوه نشوم و به همین خاطر هیچ نمایشی ندارم که شبیه به دیگر آثارم باشد. به عنوان مثال "آسید کاظم" ربطی به "شب بیست و نهم" ندارد و "خونیان و خوزیان" نیز شبیه دیگر کارهایم نیست. "دقیانوس" تنها کاری است که بر اساس یک قصه قرآنی نوشتم که پیش از انقلاب چاپ شد." کارگردان "تهرن" افزود: "آخرین کارم که "دیوان تئاترال" نام داشت، اثری موزیکال بود که به همراه موسیقی و فانتزی روی صحنه رفت و این دو عنصر در هیچکدام از کارهای قبلی ام به این صورت حضور نداشتند. در "تهرن" مسئله مشروطه به عنوان پدیده تاریخی نه سیاسی برایم مهم بود و آن را با بنمایهای مستند در تلفیق با فضایی افسانهای نشان دادم."
وی درباره این تلفیق گفت: "مسئله "تهرن" و آنچه به عنوان باد جن وجود دارد مسئلهای دراماتیک است که پتانسیل نمایشی دارد. تلفیق تهرن و حادثه تاریخی مشروطه خیلی خوب جواب داد. در آئین زار کسی که باد جن کافر بر او سوار میشود "تهرن" است، یعنی او را از اجتماع بیرون میکنند و به غل و زنجیر میکشند تا بمیرد." این کارگردان تئاتر ادامه داد: "من یک مشروطهخواه را محکوم به عقوبت پرومتهوار تهرنی نشان دادم که موضوعی مهم برایم بود. البته شخص مشروطه خواه تهرن نشد، اما کسانی که در حلقه ارتباط با وی قرار گرفتند محکوم به تهرن شدند. مشروطه عقیم ماند و پهلوی مشروطه را تهرن کرد. آنچه من در بطن این نمایشنامه به آن دلبستگی زیادی دارم تهرن شدن مشروطه است." استادمحمد گفت: "در برههای از زمان مردم خود را از زیر بار سلطنت مستبد و بدون هویت بیرون کشیدند و مشروطه را به دست آوردند و بهای آن را نیز پرداختند. اما رضا شاه با نداشتن شناخت کافی مشروطه را انکار کرد. انکاری که باعث از بین رفتن زحمات افرادی چون ستارخان و باقرخان و نظیر آنها بود. این تهرن شدن برایم بسیار مهم بود و میخواستم در نمایش به آن اشاره کنم." وی درباره استفاده سیاستمداران مستبد دوره قاجار و پهلوی از خرافات و نگاه نمایش "تهرن" به آن یادآور شد: "این به عنوان یک نگاه استعاری در بافت نمایش مورد استفاده قرار گرفته است. اما واقعیت برای من در حد این استعاره نبوده است. وقتی پهلوی قدرت داشت نمیشد حتی سالگرد پیروزی مشروطه را به زبان آورد. ما به عنوان اهل فرهنگ و هنر پروا داشتیم که نام مشروطه را به زبان نیاوریم. اینجا این مطرود شدن مشروطه زخم قدیمی من بود که خواستم تا حدودی التیام پیدا کند." اصغر همت بازیگر نقش ملک دیوان در نمایش "تهرن" درباره موضوع نمایش گفت: "اولین باری که متن را خواندم آنچه در نمایشنامه نامه توسط شخصیتها گفته میشد ذهنم را مشغول نکرد، بلکه تقابل جهل و خرافه با روشنفکری بود که جلب توجه کرد. خوب که دقت کنید در طول تاریخ از اسطورهای نظیر پرومته گرفته تا قرون وسطی تهرنها وضعیت نامناسبتر داشتند. شاید چیزهایی که من اشاره میکنم در ناخودآگاه جمعی نمایش "تهرن" برای استادمحمد اتفاق افتاده باشد." وی افزود: "من تنها به مقوله زار یا مشروطه یا ملک دیوان توجه نکردم، بلکه برایم بسیار مهم است در کاری حضور داشته باشم که حرفی کلی را میخواهد به مخاطب منتقل کند. تهرن شدنها تمامی ندارد و در مقاطع زمانی مختلف حکم اقلیت را پیدا میکنند. هنرمندانی که در برابر استالین بلند شدند و همچنین مشروطهخواهان ما و نظایر آنها بحق بودند ولی در اقلیت قرار گرفتند."
هدا ناصح بازیگر نقش خورشید در نمایش "تهرن" نیز درباره موضوع نمایش و نحوه ارتباط برقرار کردن با آن گفت: "من یک هفته قبل از اجرا به گروه ملحق شدم و به همین خاطر متن را سه روزه حفظ کردم تا به سرعت خود را به دیگر بازیگران گروه برسانم. دیالوگهای نمایش فاخر بود و من باید نقش دختر ناصرالدین شاه را بازی میکردم که از سن من نیز بالاتر بود. سعی کردم در کلیت شخصیت قرار بگیرم. به همین خاطر شروع به خواندن کتابهایی درباره مشروطه و زمان قاجار کردم." وی ادامه داد: "بعد از شب دوم اجرا که به خانه بازگشتم به صورت اتفاقی شاهد سریال تلویزیونی "امیر کبیر" بودم که با راهنمایی محمود استادمحمد شبهای دیگر بخشهایی از سریال را که میتوانست به من کمک کند میدیدم تا فضای مورد نظر نقشم را پیدا و آن را تقویت کنم. به همین خاطر اول به شخصیت خورشید رسیدم و بعد از آن به اتفاقاتی که پیرامون وی رخ داده پرداختم." |
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
سرويس: فرهنگ و هنر - تئاتر
محمود استاد محمد معتقد است: نمايش "تهرن" نشان ميدهد كه انقلاب مشروطه از دولت انگلستان يا لشكر قزاق روسيه شكست نخورد، بلكه شكست آن به دليل بيفرهنگي و عدم شناخت مردم بود كه اين انقلاب در ايران ناكام ماند.
اين نمايشنامهنويس و كارگردان تئاتر كه اين روزها بعد از شش سال از اجراي نمايش "ديوان تئاتر ال" ميگذرد، نمايش "تهرن" را در تالار قشقايي تئاتر شهر در حال اجرا دارد، به خبرنگار تئاتر خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) گفت: انقلاب مشروطه زماني اتفاق افتاد كه مردم ما حتي جامعه شهرنشين و بخش مهمي از خود انقلابيون، شناخت درستي از مشروطه و پارلمانيزم نداشتند و نمايش "تهرن" نيز تلاشي براي نشان دادن اين موضوع است.
به گفته او؛ در نمايش "تهرن" مشروطه با فرهنگ "زار" و خرافهيي به نام "منتيل پا" رو به رو ميشود و شكست ميخورد.
استاد محمد درباره توجه به شرايط روز جامعه در نمايش "تهرن" ادامه داد: به شرايط روز توجهي نداشتم، زيرا نميخواستم "افسانه" نمايش را به وسيله شرايط امروز محدود كنم. به ويژه اين كه اين نمايش براي من فرصتي بود تا خرافه "منتيل پا"، "انقلاب مشروطه" و "تهرن" را بهعنوان آخرين مرحله "زار" با يكديگر تلفيق كنم.
او با تاكيد به نگاه اجتماعي به هنر خاطرنشان كرد: در اين نمايش هم مانند ديگر آثارم نقد اجتماعي مد نظرم بوده است، چرا كه معتقدم اگر هنر و تفكر نسبت به اطراف خودش خنثي باشد، در واقع دچار تناقضي در حد نفي هنر ميشود. به همين دليل هنر و هنرمند نميتواند نسبت به محيط و جامعه اطراف خود بدون مسئوليت برخورد كند و اگر چنين شود، بن مايه طرح يك كار هنري دچار بيهويتي ميشود.
به باور او زماني كه هنر بازتاب دهنده مسايل مردم خودش نباشد، ناچار ميشود براي حيات خود به جاي ديگري دست پيدا كند و اين درست همان نقطهيي است كه هويت خود را از دست ميدهد.
او همچنين دربخشي از اين مصاحبه درباره اجراي اين نمايش در تالار قشقايي گفت: اين سالن براي اجراي "تهرن" هيچگونه تناسبي نداشت، اما انتخاب سالن در اختيار من نبود و به دليل عدم امكانات تالار قشقايي نتوانستيم در ايجاد توهم "افسانه" موفق شويم، زيرا پايان اين كار نيازمند آن بود كه "افسانه" و واقعيت مشروط به وسيله تكنولوژي و تجهيزات صحنهيي با هم برخورد كنند و از تلاقي اين دو پديده، حرف اصلي نمايش مطرح شود. اما به دليل نبود امكانات از اين موضوع صرف نظر كرديم.
او در عين حال گفت: البته اين موضوعات را به دليل گلايه و اعتراض نميگويم، بلكه تنها سخن من اين است كه اين سالن مناسب "تهرن" نبود.
استاد محمد با ابراز رضايت از زمان اجراي نمايشش به ايسنا گفت: از آنجا كه گروه ما بسيار گسترده است، فاصله بين اجراي جشنواره و اجراي عمومي به كار ما لطمه بسياري ميزد، اما با اين برنامهريزي بعد از مدتها از بودن در يك گروه لذت بردم. چرا كه اساس تئاتر كار گروهي است و با وجود گروه است كه همه كارها سادهتر ميشوند و همه اعضا كار يكديگر را كامل ميكنند.
گفتني است: " تهرن" آخرين مرحله از مراسم زار است كه در آن زاري قابل درمان نيست، بابا زار "تهرن" را اعلام ميكند و براي اين مرحله بايد زاري را در كوهي دور از ديد مردم ببندند.
در اين نمايش بازيگراني همچون اصغر همت، خسرو احمدي، نگار جواهريان، شهروز دلافكار، هدي ناصح ، فهيمه موسوي، سيامك احمدي ، رويا شجاعي، عرفان ملكوتي ، مريمن بخشي ، عليفرحراد، سهراب اصفهاني، حمي صفوي برنا، رضا علوي و ندا حاجيبابايي ، بهاره دهقانيپور، ثمين راحتي، پرديس خسروي و ايده ابوطالبي ايفاي نقش ميكنند. طراحي صحنه و لباس كار به عهده مجيد ميرفخرايي است.
طراح گريم: حسام حيدري ، موسيقي: فرشيد اعرابي، مدير صحنه: بهرنگ علوي ، دستيار صحنه: نگار اميني، علياصغر دشتي و مهسا دهقانيپور هم بهعنوان دستيار كارگردان، گروه اجرايي را همراهي ميكند.
"تهرن" با تغییراتی در تالار قشقایی روی صحنه رفت
تهران- حیات
محمود استاد محمد گفت: نمایش "تهرن" را با ایجاد تغییراتی در طراحی صحنه و میزانسن در تالار قشقایی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه بردم.
محمود استاد محمد کارگردان این نمایش که "تهرن" را در بخش چشم انداز تئاتر ایران در جشنواره تئاتر فجر به روی صحنه برد در گفتگو با خبرنگار فرهنگی حیات گفت: من در طول دوره اجرا همیشه روی نمایش کار می کنم و تغییرات لازم را در آن ایجاد می کنم، نمایش تهرن نیز بعد از چهار اجرایی که در سالن مولوی داشت، در حال حاضر و با ایجاد تغییراتی در میزانسن و صحنه در تالار قشقایی روی صحنه است.
استاد محمد در ادامه افزود: سالن قشقایی نیز مانند تالار مولوی اصلا برای اجرای این نمایش مناسب نبود و از آنجایی که کم کردن تعداد پرسناژها نیز به اصل نمایش لطمه می زد تصمیم در تغییر میزانس های نمایش گرفتم.
وی همچنین در مورد درون مایه و داستان نمایش گفت: "تهرن" اساسا با تمام کارهای من تفاوت های عمده ای داشت و من برای اولین باری بود که در زمینه تاریخی، کار می کنم.
استاد محمد ادامه داد: تهرن به موضوع تبعید خانواده ای در زمان انقلاب مشروطه به خلیج فارس اشاره دارد که این خانواده در دوران تبعید با فرهنگ جن و جادوگری و افسانه ای رایج در آن منطقه آشنا می شوند و به نوعی با این خرافات درگیر می شوند.
این نمایش با 19 بازیگر تا پایان اسفند بر روی صحنه خواهد بود.



